Dynamische prioriteitenlijst (DPL)

In de Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) maken we onderscheid tussen autonome voorstellen en bestuurlijke voorstellen. Autonome bestedingsvoorstellen worden alleen bij de kadernota beschikbaar gesteld. Over de niet geprioriteerde bestuurlijke voorstellen maken we een integrale afweging bij de begroting en bestuursrapportage. Als college doen we wel een voorstel voor deze bestuurlijke bestedingsvoorstellen voor de begroting 2027. Bij de vaststelling van de begroting 2027 neemt de raad een besluit over deze bestuurlijke bestedingsvoorstellen.

Autonome voorstellen
Hieronder staan de autonome voorstellen:

 
1. Jeugd
De budgetten voor jeugd zijn in 2026 incidenteel verhoogd. De budgetten 2027-2030 zijn gelijk gebleven. Daardoor ontstaat nu tussen de werkelijke uitgaven 2025 en de begroting 2027 een financieel gat van € 1.750.000. Het budget van 2027 zal nog met € 1.750.000 verhoogd moeten worden om op het niveau van de werkelijke uitgaven 2025 te komen. In BERAP I 2026 is als autonoom voorstel € 750.000 opgenomen en voor de Kadernota 2027 € 1.750.000. Met deze verhoging wordt nog geen rekening gehouden met de verwachte prijsindicatie in 2026 van 5,2% (OVA).
Financieel effect: € 1.750.000 incidenteel nadelig

2. Jeugd - inzet Bestemmingsreserve Jeugd -
In de BERAP II 2025 is besloten om € 1.500.000 in de bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd toe te voegen. Deze bestemmingsreserve heeft als doel om de kosten van Jeugdzorg te egaliseren. Indien blijkt voor 2026 en 2027 dat de kosten van Jeugdzorg hoger zijn dan geraamd, kan een beroep op deze bestemmingsreserve worden gedaan. Het voorstel is om vanuit deze bestemmingsreserve € 750.000 toe te voegen aan het Jeugdbudget van 2026 en daarmee het autonome voorstel voor 2026 te dekken.
Financieel effect: € 750.000 incidenteel voordelig

3. Jeugd - gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio Drenthe
De kosten voor het oprichten en uitvoeren van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio Drenthe zijn nog niet bekend. Deze zullen nog volgen.  We verwachten dat er extra uitgaven ontstaan, er is nog geen begroting.
Financieel effect: PM

4. Subsidieverlening Stichting MFA ’t Brughuus Valthermond
Een aantal vrijwilligers, wil graag de dorpshuis- en sportfunctie in MFA ’t Brughuus behouden. Ze hebben aangegeven dat zij bij de start, naast de subsidiebedragen voor de huur van de ruimtes, over een exploitatiebudget moeten kunnen beschikken. In gezamenlijkheid is afgesproken een pilot aan te gaan voor een periode van twee jaar. Er is afgesproken om in kwartaal 3 2027 een evaluatie te laten plaatsvinden.
Voor het dorpshuis betekent dit een aanvullende subsidie van € 63.000,- per jaar incidenteel.
Voor het exploiteren en beheren van de sportzaal in MFA ’t Brughuus op basis van daadwerkelijke kosten zijn de meerkosten € 64.000, -.
Financieel effect: € 127.000 nadelig

5. Juridische capaciteit ter ondersteuning van de implementatie van de Omgevingswet
De Omgevingswet brengt nieuwe instrumenten, procedures en bevoegdheden met zich mee. De transitie loopt tot tenminste 2032 en bevindt zich in een complexe fase waarin binnen strakke deadlines oude werkwijzen vervallen en nieuwe  worden ingevoerd. In de organisatie ontbreekt momenteel echter specifieke juridische capaciteit om ontwikkelingen in wetgeving, aanpalende regelgeving en jurisprudentie te vertalen naar de gemeentelijke praktijk. Ook is een duidelijke signaalfunctie nodig om landelijke ontwikkelingen te volgen, wettelijke termijnen te bewaken en het bestuur en de ambtelijke organisatie te adviseren over bevoegdheden, delegatie en mandaat.  Zonder deze expertise ontstaan risico’s op juridisch kwetsbare besluiten en het onbewust niet naleven van procedures en termijnen. Er is hiervoor geen dekking meer vanuit de Omgevingswet-gelden.
Financieel effect: € 92.000 incidenteel nadelig

6. Inhoudelijke actualisatie Omgevingsvisie + een verplicht omgevingseffectrapportage ter toetsing en afweging van de haalbaarheid van de ambities
De omgevingsvisie wordt inhoudelijk geactualiseerd om nieuw beleid en toekomstige opgaven integraal te verwerken. Daarbij wordt een verplichte omgevingseffectrapportage (OER) opgesteld. De OER brengt de effecten van de voorgenomen ambities op onder meer milieu, leefomgeving, ruimtegebruik en duurzaamheid in beeld en ondersteunt de raad bij een zorgvuldige afweging van haalbaarheid en uitvoerbaarheid. Zonder deze actualisatie en toetsing ontbreekt een actueel en juridisch houdbaar kader voor richtinggevende keuzes in de fysieke leefomgeving. Er is hiervoor geen dekking meer vanuit de Omgevingswet-gelden.
Financieel effect: € 120.000 incidenteel nadelig

7. Herplantplicht Nieuw Buinen  
Als gevolg van de vergroting van de visvijver in Nieuw-Buinen (naast het openluchtzwembad) hebben we de verplichting tot herplanting. Op de plek van de vijver is 105 are bos gekapt. 62 are daarvan valt buiten de bebouwde kom en daarvoor krijgen we vanuit de provincie een herplantplicht opgelegd.

Eerder hebben we een maatwerkverzoek ingediend bij de provincie en daarna zijn er 62 elzen en berken aangeplant rondom de oude ijsbaan Drouwenerveen. Er staat daarom nu nog een verplichting van 50 are open.
Financieel effect: € 123.000 incidenteel nadelig

8. Bedrijfscontinuïteit
Verstoringen kunnen in allerlei vormen en maten voorkomen. Bijvoorbeeld een elektriciteitsstoring of een brand. Dit kan grote impact hebben op de bedrijfscontinuïteit en dus ook op de dienstverlening door de gemeente. Om ervoor te zorgen dat cruciale processen kunnen doorlopen bij verstoringen, werken wij aan een bedrijfscontinuïteitsplan. We gaan de nodige maatregelen treffen om ongeacht de omstandigheden, de continuïteit van de meest kritische bedrijfsprocessen te garanderen. De impact van verstoringen in de dienstverlening van onze gemeente worden hierdoor beheersbaar. Als één of meerdere van deze bedrijfsprocessen wordt onderbroken, moeten wij snel en besluitvaardig kunnen optreden om deze activiteiten binnen de kortst mogelijke termijn te herstellen. Voor de inzet van projectleden zijn de verwachte kosten € 70.400. Op dit moment is nog niet duidelijk welke structurele middelen het bedrijfscontinuïteitsbeheer gaat vragen.
Financieel effect: € 70.400 incidenteel nadelig

9. Regio Deal Zuid- en Oost Drenthe (jaarlijkse bijdrage)
De raad heeft in de vergadering van 13 juli 2023 besloten om weer te participeren in een nieuwe Regio Deal. Er zijn 4 nieuwe programmalijnen: Leven Lang Ontwikkelen, Zorg en Welzijn, Economische Structuurversterking en Aantrekkelijke Regio. Aan de hand van deze programmalijnen worden er nieuwe projecten opgestart. De kosten bedragen vanaf 2024 € 225.000 per jaar voor een periode van 4 jaar. Voor 2027 nemen we de kosten als autonoom voorstel mee.
Financieel effect: € 225.000 incidenteel nadelig

10. Programma Woonzorgakkoord - voortzetting projecten
Het programma Woonzorgakkoord bestaat uit acht projecten: vijf reguliere BO ‑ projecten en drie Regio Deal ‑ projecten plus Leren & Ontwikkelen. Voor voortzetting van de vijf reguliere projecten in 2027 ligt er een afspraak dat partners financieel gaan bijdragen, maar de hoogte en realisatie van deze bijdragen zijn nog niet duidelijk. Daarom wordt het volledige bedrag van de programmateamkosten in begroting van onze gemeente opgenomen. De drie Regio Deal ‑ projecten en Leren & Ontwikkelen lopen tot eind 2027 en vormen een verplichting, ongeacht de verdere vorm van het WOZO ‑ programma. Deze inzet is belegd bij het extern programmateam. Beschikbare uren ‑ cofinanciering is al in mindering gebracht op de kosten van 2026. Voor de resterende inzet tot eind 2027 is €25.000 nodig.
Financieel effect: € 25.000 incidenteel nadelig

11. Programma Woonzorgakkoord - coordinatie
De coördinatie van het Woonzorgakkoord wordt geleidelijk overgedragen naar de lijn. Daarom zijn voor 2027 alleen uren opgenomen voor inzet vanuit Sociaal domein en Wonen en niet meer voor een aparte coördinator zoals in 2026. Zolang het programma en de Regio Deal nog lopen is inzet vanuit beide beleidsterreinen noodzakelijk voor borging en vervolg van de werkzaamheden.
Financieel effect: € 52.000 incidenteel nadelig

12. Beheerplan Bermen 2026-2030, omslag naar ecologisch bermbeheer
Om te kunnen voldoen aan de flora- en fauna wetgeving en om de gedragscode te kunnen implementeren, is het noodzakelijk om te weten waar beschermde flora- en fauna in de berm voorkomen. Voor het implementeren van de Gedragscode Soortenbescherming is een budget van € 50.000 nodig.
Financieel effect: € 50.000 incidenteel nadelig

13. Bestrijding en beheersing Aziatische duizendknopen 2027 t/m 2031 en afhandeling motie 'Bermplanten IBOR
Voor de bestrijding van haarden met prioriteit “hoog” en “middel” is € 85.000,- per jaar, gedurende een periode van vijf jaar, totaal € 425.000,- nodig.
Financieel effect: € 85.000 incidenteel nadelig

14. Bloemrijke akkerranden
Ieder jaar doen wij een bijdrage aan de agrariers voor bloemrijke akkerranden. Dit sluit ook aan op de vastgestelde groenvisie.
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

15.Extra kosten toekomstbestendig inrichten uitvoering leerplicht
De uitvoering van de Leerplichtwet 1969 is een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Alle leerlingen moeten bovendien de kans krijgen om naar school te gaan en zich te ontwikkelen. Dit betekent dat we moeten zorgen voor hulp en steun die passen bij de behoeften van elke leerling. Om de uitvoering van Leerplicht toekomstbestendig in te richten is door het MT een voorgenomen besluit genomen om de uitvoering van leerplicht volledig onder te brengen bij Menso N.V. te Emmen (hierna Menso) voor de duur van vier jaren met ingang van 1 januari 2026. Menso is de uitvoeringsorganisatie voor leerplicht in de gemeenten Emmen en Coevorden. Door de uitvoering bij Menso onder te brengen wordt de gehele BOCE-regio bediend. De Ondernemingsraad heeft positief op het voorgenomen besluit geadviseerd. Op dit moment zijn de beschikbare middelen in de personeelsbegroting loonkosten leerplicht niet voldoende. Met dit voorstel beogen we structurele financiering voor de uitvoering leerplicht bij Menso. Het tekort bedraagt € 40.000. In de Kadernota 2028 doen we een nieuw autonoom voorstel.
Financieel effect: € 40.000 nadelig

16. Huisvesting peuterspeelzalen
Door overname van huurcontracten door andere partijen en een verandering in de functie van leegstaande ruimtes is het oorspronkelijk begroot bedrag te hoog geraamd. Dit kan structureel verlaagd worden. Dat levert een voordeel op van € 64.500.
Financieel effect: € 64.500 incidenteel voordelig

17. Informatieveiligheid (Informatiebeveiliging en Privacy)
In de begroting 2026 is een incidentele raming opgenomen voor informatieveiligheid. De overheid moet digitaal weerbaarder worden en daarvoor moeten we voldoen aan allerlei wettelijke voorschriften op gebied van informatieveiligheid, waaronder de Cyberbeveiligingswet die in werking gaat treden. Naast aanpassing in de techniek, moeten investering gedaan worden voor monitoring, risicomanagement en extra bewustwording. De kosten zijn structureel van aard, en nemen in de toekomst toe.
Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig

18. Toeristenbelasting 2027-2030 aan de hand van advies Recreatieschap Drenthe
We stellen voor om in de periode 2027-2030 nieuwe, gedifferentieerde tarieven voor de toeristenbelasting te hanteren. Dit voorstel is in lijn met het advies van het Recreatieschap Drenthe. Hiermee wordt aangesloten bij provinciale uniformiteit, kan de sector tijdig worden geïnformeerd en ontstaat ruimte om te investeren in voorzieningen ten behoeve van onze economie én leefbaarheid.   
De tarieven worden dan per 2027 € 2,00 per persoon per nacht voor bungalows en hotels, € 1,50 voor kamperen en € 1,00 voor groepsaccommodaties. Voor de begroting 2027 levert dit een meeropbrengst van € 300.000 op. De meeropbrengst is structureel.
Financieel effect: € 300.000 incidenteel voordelig

Bestuurlijke voorstellen
Hieronder staat een overzicht van de bestuurlijke voorstellen die we voor de begroting 2027 in beeld hebben.

Beleidsmatige voorstellen

1. Participatiebeleid - Reintegratiebeleid
Het aantal uitkeringen in het kader van de reguliere bijstand nemen toe en hierdoor is de verwachting dat ook de kosten van re-integratie toenemen. De verwachting is dat de komende jaren de uitkeringen en de duur van de uitkeringen blijven toenemen waardoor een blijvende verhoging van het budget noodzakelijk is. We ramen deze kosten in eerste instantie PM en gaan dit de komende periode monitoren.
Financieel effect: PM

2. Stichting Sociale teams Borger-Odoorn - uitbreiding formatie sociale teams
Door meerdere (maatschappelijke) ontwikkelingen en indexatie van de salarisschalen CAO Sociaal Werk is de begroting van de Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn voor 2026 niet toereikend. De caseload bij de SSTBO is in 2 jaar tijd (met peildatum januari) met ruim 240 dossiers gestegen en er staan momenteel rond de 200 wachtenden op de wachtlijst. Ook is het nodig dat de SSTBO voldoende voorbereid is op de verdere implementatie van de hervormingsagenda jeugd en het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. De ontwikkelingen verlangen dat vragen van inwoners zoveel als mogelijk in het voorliggende veld opgelost kunnen worden en we zien ook dat er meer voorliggend van de SSTBO wordt gevraagd. Er wordt daarom een financiële bijdrage gevraagd voor extra formatie bij de SSTBO om de huidige kwaliteit van dienstverlening te behouden en te kunnen voldoen aan de opdracht voor stevige lokale teams.
Financieel effect: € 360.000 incidenteel nadelig

3. Uitvoeringsbudget Buurtsportcoaches en Cultuurcoaches
In de begroting 2026 is werkbudget voor de buurtsportcoaches en cultuurcoaches opgenomen. Dit is niet structureel. Voor 2027 vragen we daarom opnieuw een financiële ondersteuning van € 40.000. Met dit budget kunnen de buurtsportcoaches en cultuurcoaches hun activiteiten en plannen uitvoeren.
Financieel effect: € 40.000 incidenteel nadelig

4. Kansencoach
In 2021 is gestart met de inzet van de ondersteuningsroute onderwijs-zorg en daarmee het toevoegen van Kansencoaches op scholen. De inzet van de Kansencoach versterkt het schoolteam en wordt door partners als zeer waardevol ervaren. Dankzij vroegtijdige signalering en ondersteuning op school helpt deze inzet de instroom naar jeugdhulp te verminderen of uit te stellen. De Kansencoach is inmiddels een onmisbare schakel in de verbinding tussen onderwijs en zorg.
De inzet van kansencoaches wordt berekend op basis van het aantal leerlingen per school. De ondersteuningsroute onderwijs-zorg wordt gefinancierd middels cofinanciering van gemeente en personele inzet via schoolbestuur. Door het wegvallen van subsidies is er vanaf 2025 geen dekking. Voor 2025 en 2026 is incidenteel € 210.000 beschikbaar gesteld. Er wordt gezocht naar structurele financiering voor de komende jaren. Momenteel is het incidentele financiering, valt deze weg dan verdwijnen de kansencoaches van de scholen. Voor 2027 wordt er € 245.000 gevraagd om de inzet van de kansencoaches te continueren.
Financieel effect: € 245.000 incidenteel nadelig

5. Mentale weerbaarheid ter voorkoming schooluitval
Het voorkomen van schooluitval is essentieel voor een kansrijke omgeving. Jongeren worden laagdrempelig benaderd en gecoacht om hun ontwikkeling te bevorderen en mentale problemen te voorkomen. Dit gebeurt via peer-to-peer coaching. Momenteel voert een externe partij dit uit en worden de effecten gemonitord. Voor 2027 wordt onderzocht of deze aanpak wordt voortgezet of aangepast. Hiervoor is € 90.000 nodig. Deze inzet wordt meegenomen in de doorontwikkeling van de pedagogische basis en stevige lokale teams onder de Hervormingsagenda Jeugd.
Financieel effect: € 90.000 incidenteel nadelig

6. Transformatieplan Mentale gezondheid Drenthe
We zijn in dit voorjaar de regionale samenwerkingsovereenkomt (SOK) voor het transformatieplan Mentale Gezondheid Drenthe aangegaan. De druk op de (geestelijke) gezondheidszorg neemt toe door een groeiende zorgvraag, personeelstekorten en oplopende wachttijden. Om inwoners tijdiger passende ondersteuning te bieden, is betere samenwerking tussen medische zorg en het sociaal domein noodzakelijk. Om dit te realiseren zijn wij de SOK aangegaan. Van gemeenten worden op dit moment geen aanvullende structurele middelen gevraagd. Een Specifieke Uitkering Transformatiemiddelen (SPUK) is aangevraagd. Er zijn nog veel (financiële) onzekerheden voor de komende jaren en we ramen dan ook PM.     
Financieel effect: PM

7. Tennisclub Valthermond Privatisering en onderhoud tennisbanen
De tennisclub Valthermond is de enige tennisvereniging in onze gemeente waarvan de grond met de 2 tennisbanen nog niet is geprivatiseerd. Voor het privatiseren is netto € 57.000 van onze gemeente nodig voor onderhoud/renovatie. De club gaat dit na privatisering zelf uitvoeren. Ook draagt de club en het gebiedsfonds bij in de totale kosten van de privatisering.
Financieel effect: € 57.000 incidenteel nadelig

8. Buurtsportcoach jongeren / senioren (extra inzet)
In 2026 is er extra inzet van een buurtsportcoach jongeren en een buursportcoach senioren. De omvang van de groep senioren in onze gemeente is de afgelopen jaren snel toegenomen en blijft groeien. Tegelijkertijd zijn er vanuit het Rijk extra preventietaken bij gemeenten neergelegd zoals: valpreventie, gezond en fit ouder worden en de versterking van zelfredzaamheid bij thuiswonende senioren. Met de extra inzet van een Buurtsportcoach Senioren wordt een directe bijdrage geleverd aan het voorkomen van valincidenten en vergroten van veiligheid, het versterken van vitaliteit, zelfredzaamheid en sociale verbinding onder senioren. Met een groeiende seniorenpopulatie is deze inzet niet alleen waardevol, maar noodzakelijk om de druk op zorg en welzijn te verminderen en ouderen langer gezond thuis te houden. De buurtsportcoach jongeren zet sport en bewegen doelgericht in als middel voor het stimuleren van een gezonde leefstijl, het vergroten van weerbaarheid en zelfvertrouwen, het ontwikkelen van sociale vaardigheden en het verminderen van overlast en negatieve groepsvorming. Sport kan daarbij ook gericht ingezet worden voor verschillende doelgroepen jongeren. De buurtsportcoach jongeren is van maatschappelijke belang omdat sport kan worden ingezet als krachtig en laagdrempelig preventief middel. De extra inzet bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering voor 2027 is. Daarom wordt voor de capaciteit van de buurtsportcoach jongeren en de buurtsportcoach senioren in 2027 een financiële bijdrage gevraagd.
Financieel effect: € 115.000 incidenteel nadelig

9.Buurtkamers - coördinatie en exploitatie
De buurtkamers werden tot en met 2026 gefinancierd vanuit UMO Zorg en Voorzieningen Dichterbij. Deze middelen zijn vanaf 2027 niet langer beschikbaar. Om de buurtkamers te kunnen continueren, uitbreiden en coördineren, is aanvullende structurele financiering nodig. De buurtkamers zijn van grote maatschappelijke waarde: zij vormen een laagdrempelige plek waar inwoners met diverse vragen terecht kunnen en waar organisaties elkaar weten te vinden. We willen zorg en voorzieningen dichtbij inwoners organiseren: in de wijken en dorpen. Maatschappelijke ontwikkelingen en toenemende druk op onze toegang tot zorg en ondersteuning (SSTBO) en welzijnsorganisatie (Andes) benadrukken het belang van laagdrempelige plekken waar inwoners hun vragen kunnen stellen en elkaar kunnen ontmoeten.
Financieel effect: € 120.000 incidenteel nadelig

10. Aanpak overgewicht en obesitas - huidige inzet behouden
Overgewicht en obesitas onder kinderen nemen ook in onze gemeente toe en vragen om gerichte actie. Met een financiële ondersteuning van € 30.000 kunnen wij het lokale zorg- en ondersteuningsaanbod voortzetten. Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is.
Financieel effect: € 30.000 incidenteel nadelig

11. Samenwerking cultuureducatie
In 2026 werken we aan een volledig aanbod voor cultuureducatie in onze gemeente. Dit gebeurt in een netwerk van twee lokale aanbieders en de Kunstenschool Stadskanaal. De huidige financiële middelen zijn hiervoor onvoldoende en bieden geen dekking voor lokale aanbieders. Het gevraagde bedrag is nodig om naast de Kunstenschool Stadskanaal, ook deze lokale aanbieders te compenseren en daarmee het gezamenlijke aanbod mogelijk te maken. Het bedrag is gebaseerd op het aantal leerlingen uit onze gemeente dat nu deelneemt en is nodig om de uitvoering in 2027 voor te kunnen zetten.
Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig

12. Budget Jeugdfonds
Budget Jeugdfonds is niet toereikend. Uit dit budget worden de subsidie aan Jeugdfonds Sport en Cultuur en Humanitas gefinancierd. De kosten voor 2027 bedragen € 5.000.
Financieel effect: € 5.000 incidenteel nadelig

13. Gezondheid - Welzijn op recept.
Het programma Welzijn op Recept helpt de druk op de eerstelijnszorg te verlichten en biedt een waardevolle aanvulling voor inwoners met psychosociale klachten. De recente ontwikkelingen in de huisartsenzorg onderstrepen de urgentie van dit programma. Het is essentieel om de benodigde middelen voor 2027 beschikbaar te stellen om in te spelen op de groeiende vraag en de effectiviteit van het programma voort te zetten.
Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is. Daarom wordt hiervoor een financiële bijdrage gevraagd.
Financieel effect: € 45.000 incidenteel nadelig

14. Gezondheid - Eenzaamheid
Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is. Daarom wordt hiervoor een financiële bijdrage gevraagd.
Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig

15.Schuldienstverlening - Financieel team
Het Financieel Team is een succesvolle samenwerking tussen Welzijnsorganisatie Andes en de Stichting Sociale teams. Bij het Financieel Team hebben inwoners een plek waar ze laagdrempelig en vroegtijdig terecht kunnen met vragen over geldzaken. Het Financieel Team bestaat sinds 2022 en wordt sindsdien gefinancierd met incidentele middelen. Het is wenselijk om dit aanbod voor onze inwoners structureel te maken.
Financieel effect: € 200.000 incidenteel nadelig

16. Onderwijs - inrichten Jongerenhub Esdal Borger
In de MeerjarigInvesteringsplan is een budget opgenomen voor de bouw van de Jongerenhub. Voor de inrichting wordt eenmalig een bedrag van € 10.000 gevraagd.
Financieel effect: 10.000 incidenteel nadelig

17. Onderwijs  - Ondersteuningsroute onderwijs-zorg VO
Op dit moment wordt de inzet van Kansencoach VO, extra inzet schoolmaatschappelijkwerker en kwaliteitscoördinator Esdal bekostigd vanuit de GKA-subsidie. Deze is voor schooljaren 2025-2026 en 2026-2027. Dat betekent dat voor een deel van 2027 de uren van de kansencoach VO en een deel schoolmaatschappelijkwerk bij een positieve evaluatie bekostigd moet worden.
Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig

18. Sport en Gezondheid - special Olympics
In 2028 komen de Special Olympics naar Drenthe. De Special Olympics is het grootste sportevenement voor mensen met een verstandelijke beperking in Nederland. Het evenement biedt een unieke kans om sport, inclusie en samenwerking zichtbaar te maken en te versterken.
Alle 12 Drentse gemeenten zijn onderdeel van het evenement en krijgen één of meerdere sporten toewezen om te hosten. Dit vraagt om een goede organisatie en samenwerking met o.a. sportverenigingen, lokale partners en vrijwilligers. Voor de organisatie hiervan wordt budget aangevraagd.
Financieel effect: PM

19.Sport en Gezondheid - sport en cultuurgala
Het sport- en cultuurgala is een gewaardeerd jaarlijks evenement in Borger-Odoorn. Hiermee worden de prestaties van sporters, cultuurmakers en vrijwilligers geëerd en zichtbaar gemaakt. Het bevordert gemeenschapszin en trots binnen de gemeente en vormt een belangrijke schakel naar provinciale erkenning via het Drents sportgala. Structurele gemeentelijke ondersteuning van € 10.000 is noodzakelijk om het evenement in stand te houden en de maatschappelijke waarde ervan te borgen. Aangezien er geen structurele middelen zijn, stellen we voor om dit in 2027 incidenteel te dekken.
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

20. BIOR - uitvoeringsbudget
De raad heeft 20 maart 2025 ingestemd met de Visie openbare sport-, beweeg- en ontmoet plekken Borger-Odoorn (BIOR). In de uitvoeringsagenda is de vertaalslag van visie naar concrete acties gemaakt, waarin gezondheid, sociale cohesie en ruimtelijke kwaliteit hand in hand gaan. We hebben dit voorjaar ingestemd met de Uitvoeringsagenda BiOR 2026-2030. De agenda is naar de raad ter kennisname aangeboden. De incidentele kosten voor de periode 2027-2030 bedragen € 400.000 in totaal.
Financieel effect: € 400.000 incidenteel nadelig

21. Hitteplan
Een lokaal hitteplan zorgt ervoor dat inwoners beter beschermd zijn tegen extreme hitte. Kwetsbare groepen, zoals ouderen en jonge kinderen, ervaren daardoor minder gezondheidsproblemen. Daarnaast zorgt het voor bewustwording en weten inwoners en organisaties beter wat zij kunnen doen om zich te beschermen tijdens hitte. Hierdoor is de gemeente stap voor stap beter voorbereid op een warmer klimaat. Dit budget is nodig om in 2027 uitvoering te kunnen geven aan het Hitteplan
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

22. Begeleiding kinderraad
Sinds 2021 is er een kinderraad. Het doel van de kinderraad is kinderen kennis te laten maken met de werking van de democratie. De kinderraad nemen we hier op een speelse wijze in mee. Ook maken ze kennis met de rollen van de gemeenteraad en wethouders en burgemeester. De kinderraad is in de eerste jaren ondersteund door een trainee en later binnen het sociaal domein. We zien dat structurele ondersteuning van meerwaarde is voor de kinderen, de scholen en het borgen van de continuïteit. Alleen daardoor wordt het een leuke ervaring voor zowel de kinderen als de scholen. Om dit te borgen wordt ambtelijke inzet gevraagd. Er zijn geen structurele middelen.  Daarom stellen we voor om dit in 2027 incidenteel te dekken.
Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig

23. Programma beweegzeker
Beweegzeker is een succesvol laagdrempelig programma voor volwassenen die graag willen bewegen, maar die om verschillende redenen niet bij een sportschool- of vereniging terecht kunnen. Volwassenen kunnen door het programma doorstromen naar regulier beweegaanbod en/of GLI-trajecten. Om dit in 2027 voort te kunnen zetten zijn financiën nodig. Dit bekostigen we nu vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze regeling loopt eind 2026 af. Er is nog onzekerheid hoe de financiering volgend jaar is. Daarom wordt hiervoor een financiële bijdrage gevraagd.
Financieel effect: € 35.000 incidenteel nadelig

24. Uitvoeringsagenda Duurzaamheid - duurzame ontwikkeling: ambitie actualiseren
Om de Duurzaamheidsagenda 2024-2030 ook in 2027 te kunnnen blijven uitvoeren, is incidenteel budget nodig voor Klimaatadaptatie, Biodiversiteit, Duurzame mobiliteit incl de plaatsing van publieke laadpalen, circulaire economie en de energietranisitie. Het aankomende programma Warmtetransitie kent een eigen budgetaanvraag.  
Financieel effect: € 195.075 incidenteel nadelig

25. Klimaatadaptatie
De gemeenteraad heeft op 19 februari 2026 een strategie voor Klimaatadaptatie vastgesteld. Daarbij is ook besloten dat in het derde kwartaal van 2026 de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden wordt, inclusief een financieel voorstel voor de uitvoering. De kosten worden vooralsnog PM geraamd.
Financieel effect: PM

26.Ondernemersdienstverlening: Verkenning oprichting ondernemersfonds
Samen met ondernemers gaan we de haalbaarheid opzet en meerwaarde van een ondernemersfonds onderzoeken.  Een ondernemersfonds kan de samenwerking, inclusiviteit, organisatiegraad en slagkracht van ondernemers vergroten en draagt bij aan een aantrekkelijker ondernemersklimaat. Komt voort uit de herijking Economische beleidsvisie 2026-2030. De kosten zijn bestemd voor inhuur van een adviesbureau.
Financieel effect: € 20.000 incidenteel nadelig

27. Ondernemersdienstverlening: Doorstart overkoepelende ondernemersplatform
Helpen met de doorstart van een overkoepelend ondernemersplatform als aanspreekpunt voor en samenwerkingspartner van de gemeente. Komt voort uit de herijking Economische beleidsvisie 2026-2030. De kosten zijn nodig voor organiseren van ondernemersbijeenkomsten e.d.
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

28. OOV-adviseur
De huidige formatie van Borger Odoorn van 1,8 fte voor de kerntaken OOV is structureel te laag om de wettelijke en regionale veiligheidstaken op een verantwoorde manier uit te voeren. De werkdruk van team OOV is de afgelopen jaren sterk toegenomen door nieuwe wetgeving, intensievere regionale samenwerking en een toename van complexe thema's zoals ondermijning, radicalisering, mensenhandel, femicide, aanpak jeugdgroepen en inwoners met onbegrepen gedrag. Waarbij de verbinding tussen openbare orde en veiligheid en het sociaal domein een steeds grotere rol gaat spelen. Bovendien vraagt het thema een weerbare samenleving onze inzet door de aanhoudende onrust in de wereld. Door gebrek aan capaciteit wordt steeds meer in de ‘waan van de dag’ gewerkt, waardoor noodzakelijke reguliere taken zoals actualisering van beleid, crisisvoorbereiding en interne samenwerking blijven liggen. Dit brengt aanzienlijke risico's met zich mee zoals het niet kunnen nakomen van regionale en wettelijke afspraken, een afnemende weerbaarheid tegen criminaliteit, afhankelijkheid van andere gemeenten en een verminderde positie in Drents verband. Daarnaast leidt dit tot imagoschade richting externe partners zoals bijvoorbeeld de politie of het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe.
De aanhoudend hoge werkdruk brengt bovendien een reëel risico op uitval van medewerkers met zich mee, waardoor de kwetsbaarheid van team OOV verder toeneemt.

In het eerste kwartaal van 2025 is een benchmark uitgevoerd waaruit blijkt dat Borger Odoorn per inwoner de laagste OOV formatie heeft van alle Drentse gemeenten. Ook nadien heeft nog verdere formatie-uitbreiding bij andere gemeenten plaatsgevonden. De CCV tool laat daarnaast zien dat voor een gemeente van deze omvang minimaal 3 tot 4 fte nodig is om de taken op een verantwoord niveau uit te voeren. Om de continuïteit te waarborgen, wettelijke en regionale taken adequaat uit te voeren en Borger Odoorn als volwaardige partner in het Drentse veiligheidsnetwerk te laten functioneren, is een structurele uitbreiding met minimaal 1 fte (€109.000) noodzakelijk.
Financieel effect: € 109.000 incidenteel nadelig

29. BOA's openbare ruimte
Voor de inzet van de BOA’s Openbare Ruimte -die wij inhuren van Stichting Veiligheidszorg Drenthe (VZD)- is momenteel een totaalbudget beschikbaar van € 206.000 per jaar. Hiervan is € 86.000 structureel gedekt, de overige € 120.000 wordt incidenteel gedekt. Het feit dat een fors deel van het BOA-budget een incidenteel karakter heeft, brengt met zich mee dat er voor 2027 en verder nog geen dekking is om de BOA inzet op het huidige niveau te houden. Omdat wel te realiseren, is een bedrag van minimaal € 120.000 maar idealiter € 126.000 (rekening houdende met de jaarlijkse indexatie van de uurtarieven door VZD) extra structureel geld per jaar nodig. Daarmee zou de huidige BOA inzet, met gemiddeld 6 dagen per week inzet op het bestrijden van overlast/vandalisme en het vergroten van de leefbaarheid in de gemeente door het handhaven van een breed scala aan wet- en regelgeving, dan langdurig geborgd kunnen worden.

Indien het voorgenoemde incidentele deel van het BOA-budget niet ook voor 2027 en verder beschikbaar gesteld zou worden, zou dat betekenen dat de huidige BOA-inzet dan meer dan gehalveerd moet worden. Dat zou met zich meebrengen dat hun inzet op meerdere terreinen sterk verminderd of zelfs beëindigd zou moeten worden, hetgeen een negatieve impact op de veiligheid en leefbaarheid in onze gemeente zou hebben.
Financieel effect: € 126.000 incidenteel nadelig

30. Trainees
Al enkele jaren werken wij met trainees, meestal 4 per jaar. We zien dat de trainees een goede frisse bijdrage leveren aan de organisatie. Inmiddels zijn meerdere trainees doorgestroomd naar vaste functies in onze organisatie. Het voorstel is om de inzet van trainees in 2027 te continueren
De kosten zijn € 280.000 voor 4 trainees. Dit is inclusief het opleidingsprogramma.
Financieel effect: € 280.000 incidenteel nadelig

31.Funderingsproblematiek - inzet steunpunt
De raad heeft op 16 oktober 2025 een motie aangenomen met het verzoek te onderzoeken of de gemeente Emmen bereid is om ook gevallen uit onze gemeente door het Steunpunt Bodemdaling te laten behandelen en te onderzoeken welke kosten en voorwaarden hieraan verbonden zijn. De raad heeft hierover op 31 maart 2026 een brief ontvangen van het college. Het opgenomen bedrag is een reservering voor de jaarlijkse kosten voor het inzetten van het steunpunt. De raad moet nog een definitief besluit nemen of het Steunpunt ingezet wordt.  
Financieel effect: € 9.000 incidenteel nadelig

32. Funderingsproblematiek - reservering subsidie
Zie ook punt 31. Dit bedrag is een reservering voor een subsidie, mocht de raad ook besluiten om een subsidieregeling beschikbaar te stellen voor funderingsonderzoek naar het model van de gemeente Emmen. We verwijzen ook hiervoor naar de brief van het college van 31 maart 2026.
Financieel effect: € 400.000 incidenteel nadelig

33.Wonen en Mobiliteit Gebiedsontwikkeling Nw-B en NSL
Voor 2026 heeft de raad een bedrag beschikbaar gesteld voor de ontwikkelwerkzaamheden met betrekking tot de gebiedsontwikkeling Nieuw-Buinen in relatie tot de komst van de Nedersaksenlijn en mogelijk station op de grens van Stadskanaal en Nieuw-Buinen. Dit is een langjarige ontwikkeling waarbij we ook in regionaal verband (dertien aan het tracé gelegen gemeenten, drie provincies en het Rijk) samenwerken en afspraken maken. Eén voorbeeld is het organiseren van een gezamenlijke projectdirectie en de toezegging dat de regio een deel van de kosten voor zijn rekening neemt. Daarnaast gaan we als gemeente nog inhoudelijke keuzes maken over de gebiedsontwikkeling. Er wordt op dit moment gewerkt aan een meerjarenbegroting op basis van de kennis die we nu hebben. Op het moment van het opstellen van de Kadernota is dit nog niet beschikbaar. Er wordt toegewerkt naar een eerste conceptbegroting voor onze gemeente bij de Begroting 2027. De kosten ramen we voor 2027 PM.
Financieel effect: PM

34. Participatie
De urgent maatschappelijke opgave Participatie gaat van een tijdelijke opdracht naar een implementatie in de organisatie. Eén van de onderdelen is het beschikbaar hebben van middelen (toolbox) voor de organisatie als hulpmiddel bij de uitvoering van participatie. Een onderdeel is het vormen en onderhouden van een inwonerspanel en benutten van een dashboard met betrokkenheidsprofielen. Dit zijn jaarlijkse kosten. Het budget dat nog resteert uit de UMO Participatie is niet toereikend. De kosten voor 2027 bedragen € 10.000.
Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig

35. Beheerplan Bermen 2026-2030, omslag naar ecologisch bermbeheer
Om de ambities op het gebied van de biodiversiteit en ecologische bermbeheer op basis van de groenvisie waar te kunnen maken is extra uitvoeringsbudget nodig.
In dit bedrag zitten personeelskosten, kosten voor het materieel/materiaal en afvoerkosten. Uitvoering kan in 4 jaar. Daarom in 2027 100.000, in 2028 175.000, in 2029 250.000 en in 2030  355.000. We stellen voor 2027 een incidenteel bedrag van € 100.000 en vervolgens gaan we jaarlijks de effecten monitoren en komen jaarlijks met een voorstel.  
Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig

36. Digitale transformatie
De samenleving verandert snel en digitalisering speelt daarin een steeds grotere rol. Als organisatie anticiperen we hierop door het formuleren van een visie en deze door te vertalen naar een strategie en aanpak. Een betrouwbare, toegankelijke en voorspelbare dienstverlening die inwoners en bedrijven ontzorgt en het bestuur faciliteert staat hierbij centraal. Om deze opgave op te kunnen pakken, vragen we om incidentele financiële middelen.
Financieel effect: € 50.000 incidenteel nadelig

37. Warmteprogramma
Voor de uitvoering van het Warmteprogramma en het vormgeven van de warmtetransitie hebben we financiële middelen nodig. Het betreft hier een wettelijke taak die we in de komende jaren moeten gaan uitvoeren.

Voor de uitvoering van het programma vragen we incidentele middelen aan, omdat dit eenmalige voorbereidings- en onderzoekskosten zijn. Hierna moet dit programma ook structureel vorm gaan krijgen in de organisatie. De structurele kosten die dit met zich mee gaat brengen is nog onbekend.
Financieel effect: € 500.000 incidenteel nadelig