In dit hoofdstuk geven we een samenvatting op hoofdlijnen. Eerst gaan we in op de beslispunten in deze kadernota. Vervolgens staan we stil bij de geactualiseerde saldi knop 1, knop 2, budget indexaties, MJIP en financiële ruimte.
1. Beslispunten
1.1 Ambities en speerpunten
De kadernota sorteert normaliter voor op de begroting. Op het moment van samenstelling van deze Kadernota 2027 is het coalitieakkoord en het Bestuursprogramma 2026-2030 niet gereed. Zonder dit akkoord en programma kunnen we niet voorsorteren op de Begroting 2027. In deze Kadernota zijn dan ook geen ambities en speerpunten voor 2027 opgenomen.
In deze Kadernota stellen we voor om, in tegenstelling tot voorgaande jaren, de ambities en speerpunten na vaststelling van het Bestuursprogramma 2026-2030 te concretiseren in de Begroting 2027.
1.2 Financiële kaders
Het tweede beslispunt voor de raad is om in te stemmen met de financiële kaders.
Financiële kaders zijn kaders voor het omgaan met de baten en lasten van onze portemonnee. Deze financiële kaders zijn leidend voor de gehele budgetcyclus. Ze zijn de basis voor het opstellen van de Begroting 2027 en de Meerjarenraming 2028-2030. Als wordt voorgesteld om van een kader af te wijken dan wordt dit een expliciet beslispunt in het raadsvoorstel van de Begroting, Kadernota, Jaarrekening of Bestuursrapportage.
In het thema 'Onze portemonnee' lichten wij de kaders nader toe. In bijlage 1 staat een overzicht van de huidige financiële kaders.
In voorgaande kadernota's hebben we geconstateerd dat het huidig kader Indexering niet toekomstbestendig is. Volgens dit kader passen wij, op grond van de huidige inflatiepercentages, geen prijsstijgingen toe voor veel onderdelen van de begroting.
Een oplossing hiervoor is de stelpost Indexatie. De stelpost is bedoeld om extreme prijsstijgingen op te vangen. De stelpost is een incidentele oplossing voor de gestegen prijzen en geen structurele oplossing. De komende periode blijven we de inflatiecijfers nauwlettend volgen.
De inflatie zal waarschijnlijk toenemen, als gevolg van de huidige energiecrisis. We gaan ervan uit dat het rijk door middel van mei- en septembercirculaires compensatie biedt voor de gestegen prijzen. We stellen in deze kadernota niet voor om het kader van prijsstijging aan te passen. Maar wel om de verwachte voordelen door prijscompensatie opgenomen in mei-circulaire 2026 en september-circulaire 2026, te reserveren voor de stelpost Indexatie.
1.3 Autonome bestedingsvoorstellen
Het derde beslispunt voor de raad is om in te stemmen met de autonome bestedingsvoorstellen.
Deze kadernota bevat autonome bestedingsvoorstellen. Deze voorstellen beschouwen we als onvermijdelijk en zijn feitelijk bijstellingen van budgetten. We hebben de volgende autonome voorstellen opgenomen. In de bijlage Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) lichten we de autonome voorstellen toe.
Thema | Onderwerp | Structureel | Incidenteel |
|---|---|---|---|
1 | Jeugd | 1.750.000 | |
2 | Jeugd - inzet Bestemmingsreserve Jeugd - | -750.000 | |
3 | Jeugd - gemeenschappelijke regeling Jeugdhulpregio Drenthe | pm | |
4 | Subsidieverlening Stichting MFA ’t Brughuus Valthermond | 127.000 | |
5 | Juridische capaciteit ter ondersteuning van de implementatie van de Omgevingswet | 92.000 | |
6 | Inhoudelijke actualisatie Omgevingsvisie + een verplicht omgevingseffectrapportage ter toetsing en afweging van de haalbaarheid van de ambities | 120.000 | |
7 | Herplantplicht Nieuw-Buinen | 123.000 | |
8 | Bedrijfscontinuïteit | 70.400 | |
9 | Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe (jaarlijkse bijdrage) | 225.000 | |
10 | Programma Woonzorgakkoord - voortzetting projecten | 25.000 | |
11 | Programma Woonzorgakkoord - coördinatie | 52.000 | |
12 | Beheerplan Bermen 2026-2030, omslag naar ecologisch bermbeheer | 50.000 | |
13 | Bestrijding en beheersing Aziatische duizendknopen 2027 t/m 2031 en afhandeling motie 'Bermplanten IBOR | 85.000 | |
14 | Bloemrijke akkerranden | 10.000 | |
15 | Extra kosten toekomstbestendig inrichten uitvoering leerplicht | 40.000 | |
16 | Huisvesting peuterspeelzalen | -64.500 | |
17 | Informatieveiligheid (Informatiebeveiliging | 100.000 | |
18 | Toeristenbelasting 2027-2030 aan de hand van advies Recreatieschap Drenthe | -300.000 | |
1.754.900 |
1.4 Instemmen met een onttrekking uit de VAR
Het vierde beslispunt van de raad is om een onttrekking te doen uit de Vrije Algemene Reserve (VAR). Deze onttrekking is noodzakelijk om de begroting 2027 sluitend te maken. De onttrekking bedraagt € 550.000.
De verwachte omvang van de Vrije Algemene Reserve bedraagt na de bovenstaande onttrekking € 4.744.000.
Vrije Algemene Reserve | in miljoenen | Bedrag |
|---|---|---|
Stand per 1 januari 2026 | Volgens jaarrekening 2025 | 4,496 |
Toevoeging | Resultaat 2025 (8 april 2026) | 1,793 |
Bestemming resultaat 2025 | -0,140 | |
Diverse toevoegingen | 3,600 | |
Onttrekking | Diverse onttrekkingen | -3,454 |
Berap 2026 - I | -1,541 | |
Stand per 31 dec 2026 | Verwachte eindstand | 4,754 |
Toevoeging | Resultaat 2026 | pm |
Bijdrage uit de Bufferreserve gronden | 0,600 | |
Onttrekking | Kadernota 2027 (alleen autonoom) | -0,610 |
Kadernota 2027 (bestuurlijke wensen) | pm | |
Stand per 31 dec 2027 | Verwachte eindstand | 4,744 |
We geven het nieuwe bestuur graag een financieel goede start met de mogelijkheid om te blijven investeren en eigen beleidskeuzes te maken. En dat is ook gelukt! We zijn er trots op dat onze financiële positie beter is dan bij het begin van deze bestuursperiode. De stand van de VAR was aan het begin van deze bestuursperiode € 4 miljoen en is nu hoger.
1.5 Lokale lasten
Het vijfde beslispunt van de raad is om het tarief toeristenbelasting voor 2027 te wijzigen ten opzichte van 2026.
Toeristenbelasting
We doen in de Kadernota 2027 een voorstel om de tarieven van de Toeristenbelasting te verhogen. De tarieven worden dan:
- Groepsaccommodaties: € 1,00 per overnachting;
- Campings: € 1,50 per overnachting;
- Hotels/BenB/bungalowparken: € 2,00 per overnachting.
Dit advies is mede gebaseerd op het advies van het Recreatieschap Drenthe 2027-2029. We realiseren ons dat het nieuwe bestuur, op basis van het coalitieakkoord 2026-2030, mogelijk andere tarieven wil. Dan is het mogelijk om bij het vaststellen van de Kadernota 2027 dit, met een amendement, te realiseren. De recreatieve ondernemers in onze gemeente willen graag zo vroeg mogelijk duidelijk over het tarief voor het jaar 2027 en daarom doen we, op hun verzoek, in de Kadernota 2027 een voorstel over de tarieven 2027:
OZB
We zijn in afwachting van het bestuursprogramma 2026-2030. In de Begroting 2027 doen wij een voorstel voor de opbrengsten OZB 2027. In de meerjarenbegroting 2027-2030 is overeenkomstig de financiële kaders al rekening gehouden met een jaarlijkse opbrengststijging van 2,75%. In deze kadernota doen wij geen voorstel voor de extra opbrengsten van de OZB 2027.
1.6 Bestuurlijke bestedingsvoorstellen en voorstellen in MJIP
Het zesde beslispunt van de raad is om een reactie te geven op de bestuurlijke bestedingsvoorstellen en de voorstellen in het Meerjarig investeringsplan (MJIP).
Aan de hand van het Bestuursprogramma 2026-2030 prioriteren we de bestuurlijke bestedingsvoorstellen en voorstellen in het MJIP in de Begroting 2027. In deze Kadernota zijn deze voorstellen, in tegenstelling tot voorgaand jaar, niet geprioriteerd.
We nodigen uw raad, bij de behandeling van de Kadernota 2027 op 25 juni 2026, om een reactie te geven op de niet geprioriteerde bestuurlijke voorstellen en MJIP. Uw reactie en het Bestuursprogramma 2026-2030 vormen dan de basis voor ons voorstel voor de Begroting 2027.
Hieronder staat een overzicht van de bestuurlijke voorstellen die op de Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL) staan.
In bijlage 2 worden de voorstellen toegelicht.
Thema | Onderwerp | Structureel | Incidenteel |
|---|---|---|---|
1 | Participatiebeleid - Re-integratiebeleid | pm | |
2 | Stichting Sociale teams Borger-Odoorn - uitbreiding formatie sociale teams | 360.000 | |
3 | Uitvoeringsbudget Buurtsportcoaches en Cultuurcoaches | 40.000 | |
4 | Kansencoach | 245.000 | |
5 | Mentale weerbaarheid ter voorkoming schooluitval | 90.000 | |
6 | Transformatieplan Mentale gezondheid Drenthe | pm | |
7 | Tennisclub Valthermond Privatisering en onderhoud tennisbanen | 57.000 | |
8 | Buurtsportcoach jongeren / senioren (extra inzet) | 115.000 | |
9 | Buurtkamers - coördinatie en exploitatie | 120.000 | |
10 | Aanpak overgewicht en obesitas - huidige inzet behouden | 30.000 | |
11 | Samenwerking cultuureducatie | 15.000 | |
12 | Budget Jeugdfonds | 5.000 | |
13 | Gezondheid - Welzijn op recept. | 45.000 | |
14 | Gezondheid - Eenzaamheid | 15.000 | |
15 | Schulddienstverlening - Financieel team | 200.000 | |
16 | Onderwijs - inrichten jongerenhub Esdal Borger | 10.000 | |
17 | Onderwijs - Ondersteuningsroute onderwijs-zorg VO | 15.000 | |
18 | Sport en Gezondheid - special Olympics | pm | |
19 | Sport en Gezondheid - sport en cultuurgala | 10.000 | |
20 | BIOR - uitvoeringsbudget | 400.000 | |
21 | Hitteplan | 10.000 | |
22 | Begeleiding kinderraad | 15.000 | |
23 | Programma beweegzeker | 35.000 | |
24 | Uitvoeringsagenda Duurzaamheid - duurzame ontwikkeling: ambitie actualiseren | 195.075 | |
25 | Klimaatadaptatie - PM post | pm | |
26 | Ondernemersdienstverlening: Verkenning oprichting ondernemersfonds | 20.000 | |
27 | Ondernemersdienstverlening: Doorstart overkoepelende ondernemersplatform | 10.000 | |
28 | OOV-adviseur | 109.000 | |
29 | BOA's openbare ruimte | 126.000 | |
30 | Trainees | 280.000 | |
31 | Funderingsproblematiek - inzet steunpunt | 9.000 | |
32 | Funderingsproblematiek - reservering subsidie | 400.000 | |
33 | Wonen en Mobiliteit Gebiedsontwikkeling Nw-B en NSL | pm | |
34 | Participatie | 10.000 | |
35 | Beheerplan Bermen 2026-2030, omslag naar ecologisch bermbeheer | 100.000 | |
36 | Digitale transformatie | 50.000 | |
37 | Warmteprogramma | 500.000 | |
Totaal bestuurlijke wensen (zonder prioritering) | 3.641.075 |
MEERJARIG INVESTERINGSPLAN (MJIP)
De voorstellen MJIP zijn net als de bestuurlijke voorstellen in deze Kadernota niet geprioriteerd. Aan de hand van het Bestuursprogramma 2026-2030 gaan we de voorstellen in het MJIP prioriteren in de Begroting 2027.
We nodigen uw raad, bij de behandeling van de Kadernota 2027 op 25 juni 2026, om een reactie te geven op de voorstellen MIJP. Uw reactie en het Bestuursprogramma 2026-2030 vormen dan de basis voor ons voorstel voor de Begroting 2027.
Het meerjarig investeringsplan is een afzonderlijk document dat wij gelijktijdig met de Kadernota 2027 aanbieden. In dit document lichten wij de investeringsvoorstellen afzonderlijk toe.
In een afzonderlijk hoofdstuk Meerjarig Investeringsplan lichten wij de investeringen toe.
1.7 Vaststellen Kadernota 2027
Het laatste beslispunt is het vaststellen van de Kadernota 2027. Daarmee stemt uw raad in met de inhoud van deze kadernota.
2. Geactualiseerde saldi knop 1, knop 2, budget indexaties en het MJIP.
Hieronder staan de geactualiseerde saldi van saldo begroting (knop 1), budget beleidsintensivering (knop 2), het budget voor indexaties en het budget voor de uitvoering van het MJIP.
|
|---|
Conclusie
Het saldo bedraagt € 141.184. Hierbij is nog geen rekening gehouden met de beschikbare ruimte voor de uitvoering van het Meerjarig Investeringsplan € 500.130. Als we deze ruimte besteden, is het saldo 2027 € 500.130 lager en bedraagt
€ -358.946. Om voor de uitvoering van de eerste BERAP 2027 € 250.000 beschikbaar te hebben is een bijdrage uit de Vrije Algemene Reserve noodzakelijk van € 610.000. Als we € 610.000 toevoegen aan de exploitatie hebben we nog € 1.054 over, dit voegen we toe aan het budget voor indexatie.
Het gebruik van de knoppen 1 en 2 en het budget voor indexaties lichten wij toe bij het thema 'Onze portemonnee' (de knoppen). Het Meerjarig Investeringsplan wordt in een afzonderlijk document toegelicht.
Financiële ruimte
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de financiële ruimte voor 2027 beperkt is. De stand van de VAR is na vaststelling van deze Kadernota 2027 € 4.744.000.
De structurele ruimte voor de jaren 2028-2030 is een gevolg van het budget Indexering. Deze ruimte is noodzakelijk voor het indexeren van budgetten voor de komende jaren. Een fors aantal budgetten (o.a. sociaal domein) is namelijk niet of gedeeltelijk geïndexeerd. Het budget Indexering wordt gevuld door de voordelen van de mei- en september circulaire daar aan toe te voegen. Voor de dekking van de MJIP is € 500.130 beschikbaar.